de herder

WP_000615

Onze Schaapherder aan het woord in een fotofilmpje van Bien Borren.

Schaapherder, een vak apart
‘Kijk dit is wat ik bedoel,’  zegt Marijke Dirkson. Samen met Martin Orij runt ze Landschapsbeheer Rinnegom. Ze wijst op de afgevreten grassen tussen de heide. Begraasde heide verjongt steeds en is lekker vitaal. ‘Begrazing zorgt ook voor structuur,’ zegt Marijke, ‘maar dan moet je als herder wel goed hoeden. Het is de bedoeling dat de schapen niet alles wegvreten. Er moeten altijd voldoende bloemen, zaden en stengels overblijven. Als je machinaal maait is alles in één keer weg en daar is natuur niet bij gebaat. Begrazing gaat geleidelijk en geeft een veel grotere diversiteit.’

Vroeger zorgden konijnen daarvoor; zij waren de ‘natuurlijke’ grazers in het duin. Door ziekten zijn de konijnen echter bijna verdwenen en door stikstof in de lucht is het gras nog harder gaan groeien. De oorspronkelijke duinplanten  hebben het moeilijk tussen al dat gras.
‘Hier zie je dat het ‘motortje’ weer op gang begint te komen.’ Marijke laat zien dat de bodem op veel plaatsen bedekt is met een oude afgestorven laag plantmateriaal. Doordat de schapen eroverheen lopen en bemesten  gaat die laag mineraliseren. De voedingsstoffen komen zo beschikbaar voor de planten, die op hun beurt weer worden opgevreten door de schapen. Het verteren van de oude strooisellaag en het voorkomen van een nieuwe leidt op termijn tot verschraling. Marijke: ‘Als dit proces eenmaal op gang is, zie je de oorspronkelijke duinplanten hier weer snel bloeien!  Het opruimen en voorkomen van ‘dood’ materiaal maakt de duinen ook veel minder gevoelig voor brand. Dat is inmiddels ook belangrijk geworden.’

Bij begrazing wordt al gauw gedacht aan grote heidevelden en bijzondere natuurterreinen. Maar een schaapskudde is ook inzetbaar in een stedelijke omgeving. Veel gemeenten zetten een schaapskudde in om bermen en parken te beheren. Ook hier is de gedachte dat structuur en variatie in de begroeiing  voor een veel rijker planten- en dierenleven zorgen. Tegelijkertijd verspreiden schapen  zaden, waardoor ze  verschillende gebieden met elkaar verbinden. ‘Voor menigeen is een schaapskudde bovendien een belevenis. De mensen kijken eerst verbaasd als we oversteken bij het stoplicht, maar daarna grijpt iedereen naar zijn mobieltje om een foto te maken.’

‘Als herder zorgen we ervoor dat onze kudde steeds op het juiste moment op de juiste plek graast. Dat doen we samen met onze honden Bill, Moss, Micky en Flo. Vooraf stellen we in overleg met de opdrachtgever een begrazingsplan op. Afhankelijk van de doelstelling en de uitgangssituatie in het terrein bepalen we hoeveel graasdagen nodig zijn om een gebied te ontwikkelen. Dat leggen we vast in een schema en dat is de basis voor ons werk.’

Idyllisch? Marijke en Martin vinden het geweldig om samen een bedrijf te runnen en een gezin te hebben. Marijke: ‘We kunnen het goed combineren en het is meer dan fantastisch om de meeste tijd te besteden aan wat ons echt ‘dierbaar’ is. Natuurlijk is het hard werken, maar dat doen we met plezier en passie!’
[tekst Jacqui Stroucken]

De sector werkt hard aan professionalisering. Lees hier meer over in het online magazine ‘Schapen voor natuur’, met daarin ook een interview met onze herder Marijke.

Wie overweegt om zelf schaapsherder te worden, kan hier meer lezen over de vakopleiding schaapsherder